RTM vroeger en nu
RTM: van Rotterdamse Tramweg Maatschappij tot Rijdend Tram Museum*)
|
Wij woonden in Hilversum, de familie van mijn moeder woonde in Stellendam, op
Goeree-Overflakkee. Zeker twee keer
per jaar gingen we daar op bezoek. Eerst met de trein naar Rotterdam, daarna met de tram naar Hellevoetsluis,
dan met de veerboot naar Middelharnis, en tot slot met een gelede bus van de RTM naar Stellendam.
Later maakten we deze reis per auto, maar tijdens het wachten op de boot hadden we meestal genoeg tijd om het tramstation
te bezoeken. Het trampersoneel maakte er een sport van om de motorwagen zo snel mogelijk om te laten lopen. De
passagiers waren nog niet uitgestapt, of de tram stond klaar voor de terugreis. Dierbare herinneringen. Gelukkig is
er veel bewaard gebleven, dankzij het Rijdend Tram Museum op de Brouwersdam.
|
|
|
*) De/het RTM is na de verhuizing naar Ouddorp nog een paar keer van naam veranderd. Eerst in stichting Recreatieve
Toeristische Museumlijn, daarna in stichting v/h Rotterdamse Tramweg Maatschappij (v/h betekent voorheen).
|
|
|
Rotterdam, winter 1962. Het tramstation van de RTM. Vanaf de Rosestraat, vlakbij De Hef, vertrokken de trams naar Voorne-Putten
en naar de veerhaven van Hellevoetsluis. Deze foto's zijn in de strenge winter van 1962 gemaakt door mijn vader. Wij waren op
weg naar Stellendam, waar we een week later niet meer weg konden omdat het Haringvliet was dichtgevroren.
|
|
|
Rotterdam, september/oktober 1951. Drie stoomtrams van de RTM in de Rosestraat. Links loc 54,
rechts loc 9. De loc in het midden is vermoedelijk 56. Achter het tramstation staat de in 1973
gesloopte N.H. Wilhelminakerk. Collectie Mike Morant.
|
|
|
Rotterdam, oktober 1953. Stoomloc 1 in de Rosestraat. Foto collectie Mike Morant.
|
|
|
Rotterdam, 21 juni 2008. Het vroegere RTM-station staat er (witgepleisterd) nog steeds, maar herbergt nu andere functies.
|
|
|
Oostvoorne, oktober 1953. Op de bovenste foto een restauratierijtuig, op de onderste foto locomotief M67.
Deze loc is, net als veel ander materieel, bewaard gebleven. Foto's collectie Mike Morant.
|
 
|
|
Links: loc 37 van de RTM met een bietentrein (foto uit eigen collectie). Deze tweeassige loc is in 1906 door
Werkspoor gebouwd naar een ontwerp van Backer en Rueb (Machinefabriek Breda). De RTM heeft 23 van dit soort 'Backertjes'
in dienst gehad, nummers 16 t/m 22 en 25 t/m 40, waarvan de 35 t/m 40 gebouwd door Werkspoor. In 2010 is de RTM begonnen met het
bouwen van een replica van loc 37. Rechts: inwoners van
Stellendam in een tram op Goeree-Overflakkee, omstreeks 1943 (foto Co van Gelder, een broer van mijn oma uit Stellendam).
|
 
|
|
Tramstation Hellevoetsluis (prentbriefkaart uit 1936). Tramstation Stellendam (prentbriefkaart
collectie Carina Spilt).
|
 
|
|
Tramhaven Hellevoetsluis met tramboot S.S. Min. v.d. Sleijden (prentbriefkaarten collectie Carina Spilt).
|
 
|
|
Middelharnis: tramhaven en tramstation (prentbriefkaarten).
|
|
|
Middelharnis en Hellevoetsluis, jaren 50/60. De "Haringvliet", een van de schepen die de verbinding onderhielden tussen Hellevoetsluis en
Middelharnis. Deze schepen werden geëxploiteerd door de RTM. Prentbriefkaarten collectie Jan Jongejan.
|
|
|
Brielle, veerpont Brielle-Rozenburg. Daarop een bus van Vermaat (SB-82-01) met bestemming Hellevoetsluis.
Prentbriefkaart collectie Harry de Groot.
|
|
|
Een artikel uit "Rijdend Nederland" uit maart 1962, over het veer Middelharnis–Hellevoetsluis. De opa van Jan Jongejan
was een van de kapiteins. Hij staat pontificaal in beeld. Klik op het artikel voor een vergroting.
|
 
|
|
De eerste auto van mijn vader, een Austin A30, in 1958 op de "Haringvliet". De tweede foto, uit 1962, is gemaakt
tijdens het wachten op de veerboot in Hellevoetsluis. Mijn zusje Carina kijkt in de lens. Foto's W. Spilt.
|
|
Barendrechtse brug, december 1967. Op de foto's hierboven de Austin Cambridge van mijn vader, die moet wachten
voor de geopende brug. Mijn broer en zus zijn even uitgestapt.
De onderste foto is een paar dagen later gemaakt, op de terugweg richting Rotterdam. In het wegdek van de brug zijn
links de dichtgesmeerde tramrails zichtbaar. Tot 1956 lag er één tramspoor over de brug, net zoals dat bij de
Spijkenisserbrug het geval was. De Barendrechtse brug is in 1970 gesloopt, na het gereedkomen van de Heinenoordtunnel.
|
Spijkenisserbrug in model
|
|
Utrecht, Eurospoor, 22 oktober 2004. Spijkenisserbrug en RTM-bus "Wasbeer", gebouwd door de Voornse
Modelspoor-Vereniging (www.voornse-modelspoor.nl).
Op de baan (1:87) rijden natuurlijk ook trams van de RTM.
|
 
|
|
Rotterdam Rosestraat, winter 1962, aankomst van een RTM-trein. Op de tweede foto de "Hef", aan het eind van het
straatspoor van de RTM in de Rosestraat. Foto's W. Spilt.
|
 
|
|
Op 25 oktober 1964 organiseerde de NVBS een afscheidsrit over het restant van de RTM-lijnen. Bron: Op de Rails, oktober 1964
en april 1965. In de aankondiging van de rit valt te lezen dat de tramdienst per 1 januari 1965 zou worden gestaakt, maar de RTM
kreeg daar geen toestemming voor; de trams zouden nog ruim een jaar blijven rijden. Dankzij de NVBS en de daaruit voortgekomen
Tramweg-Stichting kon een groot deel van het trammaterieel behouden blijven. Wel werden alle tramsporen opgebroken, op het
emplacement van Hellevoetsluis na.
|
 
|
|
Hellevoetsluis, 21 september 1968. De eerste schreden van het Rijdend Tram Museum, toen nog onder de vlag van de
uit de NVBS voortgekomen Tramweg-Stichting. Rechts de cabine van MD 1805 "Meeuw".
|
|
|
Hellevoetsluis, 21 september 1968. MABD 1602 "Reiger" in actie. De toegang tot den tramweg is verboden.
|
|
|
Hellevoetsluis, 21 september 1968. MABD 1804 "Kievit" in desolate toestand. In september 2011 is dit motorrijtuig geheel gereviseerd weer
in dienst gesteld bij de RTM in Ouddorp.
|
|
|
Biljet van de Stichting Rijdend Trammuseum uit Hellevoetsluis, naar een origineel RTM-biljet.
|
 
|
|
Hellevoetsluis, 21 september 1968. De tram rijdt al twee jaar niet meer in de normale dienst, en Goeree-Overflakkee is
per auto bereikbaar, maar de veerboot vaart nog steeds. De "Haringvliet" is aangekomen uit Middelharnis en neemt zo
dadelijk het handjevol auto's op dat heeft staan wachten.
|
|
Hellevoetsluis, 21 september 1968. Op de steiger de Scaldia van mijn vader; in de achtergrond het
dichtgetimmerde tramstation van de RTM. Drie jaar later, toen de tweede oeververbinding gereed was, zou ook de
veerdienst worden opgeheven.
|
|
Hellevoetsluis, 14 augustus 1971. De laatste dag waarop de "Haringvliet" dienst deed tussen Hellevoetsluis en
Middelharnis.
|
 
|
|
Loc 57 en houten rijtuigen rijtuigen van de RTM (foto's uit 1970 en 1973).
|
|
Spoorwegmuseum, juni 1973. Een houten motorrijtuig van de RTM. Dit motorrijtuig is later overgebracht naar het
Rijdend Tram Museum. De dieselmotor bleek na jaren stilstand nog gewoon gestart te kunnen worden!
|
 
|
|
Hellevoetsluis, 14 april 1973. De opvolgers van de RTM-tram: de bussen 64 "Meeuw" en 72 "Gazelle".
Van de RTM-bussen zijn 35 "Fennek" en 38 "Wasbeer" bewaard gebleven. De 35 bevindt zich in het Noordelijk Busmuseum
te Winschoten, de 38 is in bezit van de Stichting Veteraan Autobussen. Klik hier voor
meer bussen.
|
 
|
|
Hellevoetsluis, 14 juli 1973. Na het beëindigen van het trambedrijf in 1966, kwam een deel van het RTM-materieel
in bezit van de Tramweg Stichting. De bedoeling was om vanuit Hellevoetsluis een museumtrambedrijf op te zetten.
Onder andere door tegenwerking van de gemeente is het nooit verder gekomen dan een kort lijntje.
|
Fuut en Stern
 
|
|
Hellevoetsluis, 14 juli 1973 en 31 juli 1977. Auto's van het brandweermuseum, in die tijd een buur van de RTM.
|
|
|
Hellevoetsluis, 30 juli 1977. Stoomloc 54.
|
|
De RTM in juli 2002 bij Port Zélande en bij het depot. Pas na de verhuizing naar de
Brouwersdam kon de RTM uitgroeien tot een bloeiend museumbedrijf. Op deze foto's: M1805 "Meeuw", M1602 "Reiger"
en stoomloc 56.
|
|
|
Brouwersdam, 5 augustus 2009. Loc 54 van de RTM met houten rijtuigen. Foto Adrie de Jager.
Voor oude beelden
van de RTM en andere Rotterdamse onderwerpen zie www.rotterdam010.nl (wisselende
collectie filmpjes).
|
Beeld en geluid
De RTM in heden en verleden. Deel 1: stoomtractie, deel 2: motortrams (50 minuten). Stichting Rail
Art, 1996. Ook met beelden van het huidige museumbedrijf.
|
|
 
|
|
Historische geluidsopnamen van RTM-trams. CD met ruim 68 minuten geluidsopnamen uit de verzameling
van Theo Barten. Railpress Papendrecht, 2002.
Rotterdamsche Tramweg Maatschappij anno 1928 (105 minuten). Bedrijfsfilm gemaakt ter gelegenheid
van het 50-jarig bestaan van de RTM. Stichting Rail Art.
|
|
 
|
Boeken
De stoomtrams op de Zuid-Hollandse eilanden en in Zeeland. Door A. Dijkers en H.G. Hesselink.
Uitg. Wyt, Rotterdam 1973. ISBN 9060076621. Deel 16 uit de serie Trams en tramlijnen.
Motortrams. Door H.G. Hesselink. Uitg. Wyt, Rotterdam 1977. ISBN 9060077628. Deel 26 uit de serie Trams en
tramlijnen. Onder andere het dieselmaterieel van de RTM.
|
|
 
|
|
Dienstregelingen RTM. Van 22 mei 1966 af en van 3 juni 1973 af. Op de dienstregeling 1966
staat "de brug is open". Deze eerste vaste oeververbinding met Goeree-Overflakkee was het begin van het einde
van de veerdienst tussen Hellevoetsluis en Middelharnis. Deze is in 1971 opgeheven, en komt
dan ook niet meer voor in de dienstregeling 1973.
|
|
 
|
|
Met de tram naar Voorne-Puten. Door F.C.G. Huizer. UItgegeven door de afdeling Rotterdam van de NVBS.
Tweede druk, mei 1982
De tramboten van de RTM en haar dochterondernemingen. Door W.J.J. Boot. De Alk, Alkmaar 1983.
ISBN 9060139143. De RTM exploiteerde niet alleen een uitgebreid tramnetwerk op de Zuid-Hollandse eilanden en in Zeeland,
maar onderhield ook diverse verdiensten.
|
|
 ';
|
|
De R.T.M. tram, een kleurrijk verleden. Door Bas van der Heiden. Uitg. Deboektant, 1999.
ISBN 9055341274. Boekje met kleurenfoto's van de periode na de Tweede Wereldoorlog
tot aan het begin van de ZWN-periode.
Dit is deel 16 van een serie. Van dezelfde auteur verschenen diverse andere boekjes over de RTM en over
de autobusdiensten in het werkgebied van de RTM.
|
|
|
|
Hellevoetsluis, Nieuw-Helvoet en Nieuwenhoorn. Herlevend Hellevoet 1945-1980. Door Arie Jan Stasse.
Uitgerij Aprilis, Zaltbommel 2004. ISBN 9059940180.
Hellevoetsluis, een Zuid-Hollands stadje aan het
Haringvliet, is ontstaan aan het eind van de zestiende eeuw, bij de sluis van Nieuw-Helvoet. In de Tweede
Wereldoorlog werd Hellevoetsluis voor een groot deel door de Duitsers afgebroken, maar na de oorlog herstelde de
stad zich voorspoedig. Dit fraaie fotoboek laat de ontwikkeling zien die Hellevoetsluis tussen 1945 en 1980 heeft
doorgemaakt. Uiteraard is er ook aandacht voor de door de RTM verzorgde verbindingen met Rotterdam (tot 1966 met de tram,
daarna de bus) en de veerdienst (tot 1971) naar Goeree-Overflakkee. Hieraan heb ik met enkele foto's een bijdrage
mogen leveren.
|
|
|
Onderste
foto: Spoorwegmuseum, 25 februari 2011. Een model van de "Stern" gebouwd door Henk Wust, onderdeel van zijn diorama "Strien"
(zo spreken ze in Strijen de naam van hun woonplaats uit).
