Zweden

Amersfoort, circa 1947. Loc 4002 met een trein richting Zwolle. Links staat een loc van dezelfde serie met een trein richting Apeldoorn. Deze locs zijn tijdens de oorlog in Zweden besteld, net als een serie goederentreinlocs (NS 4700). Dankzij deze series kunnen de Zweedse locs van de ZLSM historisch verantwoord worden genoemd. Foto Theo Wisman, collectie Nico Spilt. Deze foto heeft als voorbeeld gediend voor een door Eric Mochèl gemaakt schilderij.

Trollhättan (Zweden), 6 juli 2008. Loc 1320 bij de fabriek waar dit zusje van ZLSM 1220 is gebouwd. Foto Bert Feenstra.

Narvik - Kiruna - Luleå

In het noorden van Zweden, en een klein stukje in Noorwegen, rijden zware ertstreinen, getrokken door de sterkste elektrische locomotieven ter wereld. De lijn loopt van Narvik (aan de Atlantische Oceaan), via Kiruna naar Luleå (aan de Botnische Golf, het noordelijke deel van de Oostzee.)

Deze lijn heet in het Noors "Ofotbanen" (www.ofotbanen.no) en in het Zweeds "Malmbanan" (www.malmbanan.se).

Bovenste foto: loc Dm3 1214 met een lege ertstrein bij Kiruna, op 14 april 2004. Middelste foto: IORE-loc "Vassijaure" nadert Kiruna met een zware ertstrein, op 19 juni 2004. Deze locs zijn in Kassel (Duitsland) gebouwd. Ze waren te zwaar om via de rails te worden getransporteerd. De draaistellen met de motoren erin zijn daarom apart vervoerd, waarna de locs in Kiruna in elkaar zijn gezet. Op de derde foto zijn de automatische koppelingen te zien die voor deze ertstreinen worden gebruikt. In de achtergrond het Torneträsk-meer, dat maar een paar maanden per jaar niet bevroren is. Het barre klimaat, in combinatie met de steile hellingen, stelt speciale eisen aan het materieel op deze spoorlijnen. Foto's Bernd Zimmermann.

Utrecht (Oudwijk), 6 november 1977. Een Saab 96V4 (met Ford-motor) uit de jaren zestig. Saab is van oorsprong een vliegtuigfabrikant. Het verhaal gaat dat de allereerste Saab (kort na de oorlog) geen achteruitversnelling had, omdat de constructeurs die waren vergeten; vliegtuigen kunnen immers ook niet achteruit. Anno 2012 is Saab een zieltogend bedrijf.

In Zweden reed het wegverkeer aanvankelijk links, maar op 3 september 1967 schakelde men over op rechts rijden. Eind mei 1968 volgde IJsland dit voorbeeld. De treinen in Zweden rijden nog steeds links. Het stuur van Zweedse auto's zat ook links, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Engelse auto's waar het stuur rechts zit. Het was in Zweden vroeger gebruikelijk om in het midden van de weg te rijden, omdat dit het prettigst was als er sneeuw lag. Als er een tegenligger aankwam, dan week men naar links uit. Vandaar dat de koetsier (en later de chauffeur) links zat, want dan kon die het beste zien waar de rand van de weg was. Nadeel is dat je dan slechter zicht hebt op je tegenliggers. Toen de wegen beter en de snelheden hoger werden, leidde dit steeds vaker tot botsingen. Zweedse auto's hadden in die tijd ook geen buitenspiegel; die heb je niet nodig als je links rijdt met het stuur aan de linkerkant. Wie een Zweedse auto importeerde, moest er dus een buitenspiegel op laten monteren. Lees ook het artikel in "Rail en weg" nummer 21, 1967, door W.M. Binnendijk.

Stockholm (metro), mei 2008. Een billboard dat ook zonder woordenboek nog wel te begrijpen is: "Meer concurrentie? Wij hebben een beter voorstel." Die blauwe Plan V zou weleens afgekeken kunnen zijn van deze site. Foto Ruben Verduin.

Karlstad, 2009. Putdeksel in de vorm van een Zweeds muntstuk. Foto Martin van Doornik.

Sveriges Järnvägsmuseum, Ängelholm, 9 september 2010. Op dit terrein, een vroeger locdepot, is ook een opleidingsinstituut (Järnvägsskolan) gevestigd.

Sveriges Järnvägsmuseum, Ängelholm, 9 september 2010. Draisines van de Zweedse spoorwegen.

Sveriges Järnvägsmuseum, Ängelholm, 9 september 2010. Automontagewagen van de Zweedse Spoorwegen.
Deze voertuigen, van het merk International, zijn ook bij de NS in gebruik geweest.

Ängelholm, 9 september 2010. Achter het spoorwegmuseum staat deze sneeuwschuiver weg te roesten.

Zweedse lichtseinen

Ängelholm (spoorwegmuseum), 9 september 2010. Zweedse lichtseinen: växlings-dvärgsignal (rangeerdwergsein), huvudsignal (hoofdsein), försignal (voorsein). Het hoofdsein op deze afbeeldingen heeft vijf lampen, waarvan de drie onderste fungeren als voorsein voor het volgende hoofdsein. Er zijn ook hoofdseinen met twee lampen (groen en rood). In dat geval worden aparte ronde voorseinen gebruikt. Snelheidsbeperkingen worden aangegeven met (knipperende) groene of witte lampen.

1. Stopp (stop). 2. Rörelse tillåten (voorbijrijden toegestaan), 3. Kör (rijden), 4. Vänta stopp (verwacht stop), 5. Vänta kör (verwacht rijden), 6. Vänta kör 40 (verwacht snelheidsbeperking tot 40 km/uur), 7. Kör 40, varsamhet (rijden met 40 km/uur, voorzichtig) of Kör 40, kört vag (idem, reken op stop na korte afstand.)

Järnvägens historier. Door Björn Kullander. Uitg. Sveriges Järnvägsmuseum Gävle/Ängelholm, 2006. ISBN 9163194465.

Geschiedenis van de Zweedse spoorwegen, beschreven in opdracht van het Zweedse spoorwegmuseum. Dat heeft twee vestigingen: in Gävle (moet ik nog een keer naartoe) en in Ängelholm.

Arbetsfordon i Holland och Belgien. Geen Zweeds materieel, maar in het Zweeds geschreven, vandaar de vermelding in dit thema. Oorspronkelijke titel: Zwaar materieel op de sporen van de Lage Landen.

Zie ook:

• Noorwegen
• Denemarken
• Information 
• Informasjon 
• In welke musea ben ik geweest?

Websites:

• www.banverket.se/en/Swedish-Railway-Museum.aspx
• www.mj-magasinet.se

vorige       start       omhoog