De OV-chipkaart

Deze kaart is afkomstig uit het kerstpakket dat medewerkers van Verkeer en Waterstaat eind 2006 kregen. Het is een van de eerste chipkaarten, en in elk geval de eerste chipkaart die niet door een vervoerbedrijf is uitgegeven. Ik kreeg deze kaart van een trouwe bezoeker van mijn site. Er stond zelfs een reissaldo van 5 euro op.

Op deze kaart staat een foto van de Erasmusbrug, bijgenaamd De Zwaan. Ook bekend van de ontwerpfout die na de oplevering in 1996 aan het licht kwam toen het een beetje ging waaien. Deze fout, waardoor de brug gevaarlijk ging zwabberen, is met wat kunstgrepen hersteld. De ontwerper van deze brug, Ben van Berkel, heeft grote bezwaren tegen het afbeelden van zijn geesteskind in publicaties. Daar heeft hij zelfs processen om gevoerd. Vandaar dat ik deze kaart graag ook op mijn site zet.

Dit is mijn eerste chipkaart. Die kreeg ik medio 2007 cadeau van de RET in ruil voor een volle strippenkaart. Als early adopter ben ik die kaart meteen gaan gebruiken. Het is een paar keer goed gegaan. Totdat ik bij de Coolsingel uitcheckte en een kwartier later, na een bezoek aan De Slegte, weer wilde inchecken. Dat lukte niet. Op het schermpje verscheen de tekst dat ik het nog eens moest proberen. Daarna doofde het schermpje en gebeurde er niets meer. Het poortje heb ik toen op een andere wijze geopend (tip: buitenste rand van één deurtje met twee handen beetgrijpen, dan stevig trekken of duwen).

Ook bij de klantenservice van de RET kon men de kaart niet meer lezen. Ik kreeg een formulier mee dat ik, met mijn kapotte kaart, naar Trans Link (de systeembeheerder) kon sturen. Dan zou ik mijn saldo terugkrijgen, min 2,50 euro administratiekosten. Hoezo administratiekosten? Ik heb die kaart toch niet kapot gemaakt? Mailtje naar Trans Link gestuurd. Volgende dag antwoord: u moet bij de RET zijn. Mailtje naar de RET gestuurd. Binnen twee weken zou ik antwoord krijgen. Nooit meer wat gehoord.

Inmiddels (januari 2008) blijkt het chipkaartsysteem gekraakt te zijn. Hackers kunnen de chip uitlezen en chipkaarten namaken. Het systeem is ontwikkeld door dilletanten die dachten: als we het beveiligingssysteem maar goed geheim houden, dan kan niemand het kraken. Maar je moet een beveiligingssysteem niet geheim houden: je moet juist vertellen hoe het werkt. Als het dan niet wordt gekraakt, weet je zeker dat het niet te kraken is. Het doet wat denken aan de paspoortaffaire uit de jaren tachtig, toen een paar fabrikanten, waaronder een eenmansdrukkerijtje, weleens een fraudebestendig paspoort zouden ontwikkelen. De pasfoto bleek nog eenvoudiger te verwisselen dan bij het oude paspoort, waarin de pasfoto met nietjes vastzat.

Ik heb mijn kapotte chipkaart ook maar gekraakt, want ik wilde weleens weten hoe dat er nu uitziet. De feitelijke chip is niet te zien want die zit in het plastic gesmolten. De chip bevindt zich ongeveer een centimeter boven het groene vierkantje en is maar een paar speldenknoppen groot. De lijnen die evenwijdig aan de omtrek van de kaart lopen vormen een antenne. De chip wordt met een radiosignaal uitgelezen en beschreven. Dit wordt een RFID-chip genoemd: Radio Frequency Identification. Dit soort chips wordt ook gebruikt om winkeldiefstal tegen te gaan. De bekende poortjes bij de uitgang van winkels zenden radiosignalen uit om te controleren of er geen onbetaalde producten de winkel verlaten. Zou het winkelpoortje van De Slegte mijn chipkaart kapot hebben gemaakt? Volgens de website van Trans Link kan dat niet.

Ik heb het saldo van mijn volledig gesloopte kaart, min 2,50 euro administratiekosten, overigens wel teruggekregen.

(Eind december 2007 ontdekte ik op de website van de RET, in het gedeelte over chipkaarten, een programmeerfout. Op mijn mailtje werd binnen een dag gereageerd. Niet met een dankbetuiging en een gratis chipkaart, maar met de vraag of ik de klantenservice wilde bellen voor 10 cent per minuut. Ben ik nou zo slim of is Nederland zo dom?)

OV-chipkaart en poortjes

"Gemakkelijk en veilig reizen met NS". Videofilm uit juni 2004, waarin ons werd voorgespiegeld dat we in 2007 met de chipkaart door heel Nederland zouden kunnen reizen. Het liep allemaal wat anders...

Bekijk deze film op YouTube.

Zo makkelijk is het!

"Iedereen kan reizen met de OV-chipkaart!"
Zelfs blonde vrouwen en jongens met getinte huidskleur en petje, beloven de ontwerpers van deze handleiding. Uitgave RET, januari 2007.

Goedkoper reizen met twee chipkaarten

Dit mag dus niet! Langs de rails publiceert dit alleen om te laten zien hoe slecht beveiligd het hele systeem is.

• Het voorbeeldtraject: de reiziger gaat op een dag van Rotterdam Centraal naar Amsterdam Centraal en terug.
• Hij checkt op Rotterdam Centraal in met anonieme OV-chipkaart A.
• Aangekomen op Amsterdam Centraal checkt hij niet uit.
• Op de terugreis checkt hij op Amsterdam in met chipkaart B. Op beide trajecten heeft hij dus een geldig vervoermiddel bij zich.
• Hij stapt uit op het station vóór Rotterdam Centraal: Schiedam Centrum. Daar checkt hij alleen pas A uit. Het traject Rotterdam-Schiedam wordt afgeschreven: 1,80 euro.
• Hij wacht drie minuten tot hij opnieuw kan inchecken en reist door naar Rotterdam Centraal.
• Daar checkt hij pas B uit. Het traject dat wordt afgeschreven is Amsterdam Centraal-Rotterdam Centraal: 12,40 euro.
• De reiziger betaalt in totaal dus 1,80 + 12,40 = 14,20 euro in plaats van 24,70. Voordeel 10,50 euro.

Onleesbaar scherm

Echt, 13 oktober 2006. Kaartautomaat met een onbruikbaar "touch screen": de rechterkant, waar je moet aangeven hoe je wilt betalen, is onleesbaar. Het scherm is maanden defect geweest, herhaalde meldingen hadden geen effect. Maar op 23 november was het dan zover: twee monteurs namen automaat 101 onder handen. Op hetzelfde station is ook tijdenlang het gele licht van een sein defect geweest. Ook toen werd er niet gereageerd op meldingen van onze correspondent uit Echt, Kevin Evers.

"Onbruikbare pas, betaal anders". Melding op kaartjesautomaat na het invoeren van een betaalpas waarmee helemaal niets aan de hand is, maar waar deze automaat even geen zin in heeft. Het kan helpen om de kaart andersom in te voeren (wel met de magneetstrip aan de onderkant). Meestal gaat het dan wel goed, maar het is altijd handig om een betaalpas van een andere bank bij je te hebben. Dan heb je vier kansen dat je niet hoeft aan te sluiten in de rij bij een andere automaat.

Mijn mooie anonieme chipkaart deed het in april 2010 opeens niet meer. Er stond nog wel geld op, maar de poortjes wilden zich niet meer openen. Het blijkt dat zo'n kaart een beperkte geldigheid heeft, hoewel dat er niet op staat. Er staat alleen een nummer op (3528010510856780) en via internet kwam ik erachter dat deze kaart niet meer bruikbaar is. Kan dit zomaar, zonder dat je hier voor wordt gewaarschuwd? Ja dat kan, vertelde een vriendelijke meneer achter een Rotterdams loket. Tegenwoordig staat er op chipkaarten wel een datum, maar op deze (uit 2008) dus niet. Een deel van het saldo dat er op stond (ongeveer 4 euro) kon ik wel terugkrijgen als ik de kaart inleverde en een nieuwe kocht, maar ik had inmiddels al een andere chipkaart. En deze kaart hoort natuurlijk wel in mijn verzameling thuis

Antwoord op een ongestelde vraag

Vraag aan de klantenservice van GVU

Ik gebruik de chipkaart. Laatst stapte ik in een bus waarin alle apparaten buiten dienst waren, zodat ik niet kon inchecken. Van de chauffeur mocht ik gewoon meerijden, maar ik vraag me af wat er was gebeurd bij een controle. Kunt u mij daar over inlichten? Ik neem aan dat het niet mijn verantwoordelijkheid is als de apparatuur van GVU niet functioneert.

Antwoord van de klantenservice van Connexxion

Onlangs heeft u ons benaderd omdat u niet heeft kunnen in- of uitchecken of dat er teveel berekend is voor uw reis. Verzoeken om vergoeding kunt u via het restitutieformulier aanvragen. Het formulier is te downloaden op www.connexxion.nl - ov-chipkaart - veelgestelde vragen - hoe vraag ik restitutie aan? Nadat wij het volledig ingevulde formulier van u ontvangen zullen wij uw verzoek in behandeling nemen.

Mailwisseling, begin februari 2010. Ik liet weten dat dit geen antwoord op mijn vraag was, maar natuurlijk hoorde ik niets meer. Wat moet je doen als je je chipkaart wilt gebruiken terwijl de apparatuur in de bus het niet doet? Vreemd trouwens dat vragen aan het GVU door Connexxion worden beantw... behandeld.

Chapeau NS!

Ik ben een beetje vergeetachtig (dat zie je wel vaker bij hoogbegaafden). Daardoor kon het gebeuren dat ik op 5 juli 2010, na een lange dag hard te hebben gewerkt, vergat uit te checken op station Bunnik. Dat betekende dat ik 10 euro kwijt was in plaats van 2,60 euro. Twee dagen later de klantenservice van NS gebeld (0900-2021163, 10 ct/min), en binnen een paar minuten was het geregeld: ik krijg mijn geld (het verschil tussen 10 en 2,60 euro) op mijn rekening gestort. Geen argwanende vragen, geen formulieren, geen administratiekosten. Gewoon je klanten tevreden houden, zo ingewikkeld is dat dus niet.

Het woord van het jaar 2008 is swaffelen. Als je niet weet hoe dat gaat, dan moet je dat maar even opzoeken. Wij gaan het hier hebben over skimmen. Dat is het langs slinkse weg achterhalen van informatie die op de magneetstrip van jouw pasje staat, om daarna je rekening te kunnen plunderen.

• hoe skimmen in zijn werk gaat lees je hier
• hoe NS het skimmen tegen wil gaan kun je zien op dit filmpje

Van treinkaartje naar ticket

Waarom weet niemand, maar opeens gingen treinkaartje "tickets" heten. Op deze plaatjes de situatie in 2000 en 2004. Strippenkaarten kun je ook niet meer in de automaat kopen, sinds ze uit gekraakte automaten werden gestolen. Treintaxibiljetten zijn nog wel in de automaat te koop, alleen zijn er steeds minder plaatsen waar de Treintaxi nog rijdt. Zie ook OV feels good.

vorige       start       omhoog