Conducteurs
Hc = hoofdconducteur. De functie conducteur is jaren geleden verdwenen, maar
lijkt in 2009 weer te zijn teruggekeerd. Conducteurs krijgen de opleiding die hoofdconducteurs ook krijgen, behalve de modules 'chef trein'
en 'BOA'. Zij doen altijd als ondersteuning van een Hc dienst op de trein. Als er
vacatures Hc zijn, dan wordt er geworven uit de groep conducteurs. Een vereiste voor de functie conducteur is dus wel dat men Hc-geschikt is.
 Le conducteur is de treinbestuurder of machinist. De conducteur, in België ook
de treinbegeleider genoemd, heet in het Frans le contrôleur. De machinist van een stoomlocomotief
is le mécanicien, de stoker is le chauffeur.
|
|
Schnell, steig ein. Assortiment kaartjes voor de conducteur in de dop. Met kniptang en fluit.
Begin 2003 cadeau gekregen van een van mijn dochters, die deze set in een Utrechts winkeltje aantrof.
Het treinstel is geïnspireerd op de VT 08.5, die in de jaren vijftig TEE-diensten reed toen de VT 11.5
nog niet beschikbaar was.
|
|
Bij Lunteren, 7 januari 2005. De conducteur van trein 7429 had geen zin om kaartjes te controleren. Af en
toe opstaan om op zijn fluitje te blazen, en daarna weer met de schoenen op de bank
in de eerste klas van treinstel 902.
|
|
Trein Utrecht-Rotterdam, 11 mei 2005, 6:40 uur. Ik erger me vaak aan conducteurs die in de eerste klas
passagieren. Niet omdat ze dat officieel niet mogen doen, maar omdat ze nooit hun mond kunnen houden. Wie
regelmatig eerste klas reist, is al gauw op de hoogte van alle rottigheid binnen het spoorwegbedrijf.
Maar de twee conductrices die ik deze ochtend in mijn coupé aantrof waren niet in elkaar geïnteresseerd. De een zat
een boek te lezen, en de ander lag een eindje verderop na te denken.
|
|
|
Amsterdam Centraal, 24 juli 2003. De ICE naar Duitsland rijdt tot Arnhem met vervangend materieel, bestaande uit
twee Koplopers. Een ICE-conducteur kijkt langs de trein of iedereen is ingestapt. Het gebruikelijke ICE-stel is
waarschijnlijk uitgevallen vanwege problemen met de airconditioning tijdens het hete weer.
|
|
Op 3 november 2003 trof ik op weg van Woerden naar Bilthoven een conductrice die in herfststemming was. Vrolijk knipte zij mijn kaartje.
Letterlijk, want ze gebruikte een ponsapparaatje om een gat in de vorm van een boomblad uit mijn kaartje te knippen.
Of dit een rechtsgeldige manier is om kaartjes te controleren is maar de vraag...
|
|
|
Utrecht, 15 maart 2004. In plaats van de bekende draaiende koersrollen, zijn sommige Sprinters voorzien van een
uit kleine lampjes bestaande display. Maar welk systeem er ook wordt gebruikt: het is altijd maar afwachten of de
trein inderdaad naar de opgegeven bestemming rijdt.
|
|
 
|
|
Op 20 augustus 2004 kochten Charlotte en haar vriendin Franka een NS Jongerentour. Voor 19 euro mochten ze met hun
tweeën een dag lang onbeperkt reizen. Na zes treinen was hun kaartje nog steeds niet gecontroleerd, maar in de zevende
trein troffen ze een conducteur die de achterstand wel wilde inhalen: zeven stempels per persoon. En daarna
nog een paar stempels in de volgende treinen. En tot slot een ingangscontrole op het perron van
Utrecht, want laat mensen niet denken dat de NS nooit kaartjes controleert! De foto is gemaakt door de vader van
Franka.
|
|
Retour Bilthoven-Velp, 1e klas met korting, 7 januari 2005. Het kaartje is maar liefst vier keer gecontroleerd.
Wat ik een beetje vreemd vond was dat elke conducteur ook mijn kortingkaart wilde zien. Kennelijk hadden ze geen
vertrouwen in de oplettendheid van hun voorgangers.
|
|
 
|
|
Tussen Alkmaar en Heerhugowaard, 25 februari 2005. Ik hoefde aan deze conducteurs mijn kaartje niet
te laten zien: ze kenden mij wel, van mijn site. Ik heb beloofd dat ik deze foto zou publiceren. Rechts
staat Tom, beter bekend als de zingende
conducteur (www.dezingendeconducteur.web-log.nl).
|
 
|
|
Alphen a/d Rijn, 28 augustus 2004. Machinist (Ruud Maijer) en conducteur (Anton Guerain) in
jaren 70-tenue,
tijdens een rit door het Groene Hart met treinstellen 766 en 273.
|
|
|
Peter Haagen maakte op 1 maart 2005 deze foto. Hier volgt zijn relaas:
Ik stapte in Leidschendam-Voorburg in trein 13638 richting Den Haag Centraal. Ik hoorde bij de stations wel het
fluitje van de Hc maar zag hem in geen velden of wegen. Groot was mijn verbazing toen ik op station Laan van
Nieuw Oost Indië uitstapte en onze fluitist zag. Hij gaf namelijk op elk station zijn vertreksignaal hangend
vanuit het deurraampje van de warme cabine 2. Eerst dacht ik nog, de NS bezuinigt op haar personeel door
"halve conducteurs" in te zetten, in deze trein de bovenste helft van de Hc en in de volgende trein de
onderste helft van de Hc (heeft een eigen fluitje), zodat er op Den Haag Centraal weer een hele Hc van
gemaakt kon worden. Maar nee: het was buiten om het vriespunt dus bleef deze Hc lekker binnen zodat hij geen
koude voetjes kreeg. Of dit de veiligheid op het spoor te goede komt is dan ook maar afwachten. Ik had gelukkig
mijn camera bij me zodat ik dit voorval vast kon leggen.
|
|
|
Antwerpen Noorderdokken, 30 juni 2005. Op dit station fotografeer ik
de vertrekprocedure bij de NMBS.
Het armgebaar van
de conductrice is hier geen onderdeel van: ze zwaait alleen maar vriendelijk naar de fotograaf.
|
|
|
Spoorwegmuseum, 7 juli 2007. Museumnacht 7-7-7. Joehoe conducteurtje,
waar blijf je nou met je fluitje?
|
 Buitengewoon OpsporingsAmbtenaar (BOA)
Alle hoofdconducteurs zijn Buitengewoon OpsporingsAmbtenaar (BOA). Ze zijn te herkennen
aan het BOA-insigne. Voor
deze bevoegdheid hebben ze een opleiding gevolgd en een officieel examen gedaan. Elke vijf jaar vindt een
hercertificering van de bevoegdheid plaats. De BOA-bevoegdheid houdt onder andere in dat men de
mogelijkheid heeft om zwartrijders staande te houden om naar hun naam en adres te vragen en om een proces-verbaal op
te maken.
Behalve BOA-bevoegdheid is er ook een geweldsbevoegdheid (GB). Deze is alleen geldig in combinatie met een
BOA-bevoegdheid. De GB is te behalen na de opleiding RTGB (Regeling
Toetsing Gewelds-beheersing). De GB-bevoegdheid wordt jaarlijks opnieuw gecertificeerd. Met deze bevoegheid mag
een hc risicotreinen begeleiden en assistentie verlenen aan collega's die daar om vragen. In de opleiding
leert men onder andere aanhoudings- en zelfverdedigingstechnieken.
Op 1 oktober 2008 waren er bij de spoorwegen 3198 BOA's, waarvan er 301 ook een GB hadden. (bron: 'Spoor', winter 2008)
... Nu draaide de conducteur zich naar mij en keek mij dreigend aan. "Mevrouw, u mag zich hier niet mee bemoeien."
O nee? dacht ik. "Ik mag me hier wel mee bemoeien, ik ben ook klant. U kunt dit niet maken." De conducteur keek nog
strenger: "Ik sommeer u uw mond te houden." Dit had nog nooit iemand tegen me gezegd. Ik vroeg: "Anders?" "Anders
krijgt u een proces-verbaal..." Uit een Gevalletje ochtendhumeur.
|
In de stoptrein van Bilthoven naar Heerlen
Een voorval op station Bilthoven, omstreeks 1995: mensen op het
perron vragen aan de conducteur of dit de trein naar Baarn is. De conducteur wijst naar het bord op
het perron, waarop als bestemming Baarn staat aangegeven. Vervolgens wijzen de mensen op het perron naar de koersrol
van de trein, die als bestemming Heerlen aanwijst. De conducteur wordt boos en sluit de deuren, zonder te kijken of
iedereen veilig is ingestapt. Tussen Utrecht en Overvecht was deze conducteur overigens, op het balkon van de eerste
klas, luidkeels aan het afgeven op zijn werkgever. How deep is your dip?
|
|
NRC
Handelsblad, 10 december 2009. Zie ook mijn brieven over spoorvraagstukken.
|
 Geschikt
 Ongeschikt
Conducteur gaat met verouderde software op stap
en schoffeert een te goeder trouw zijnde
reiziger. (25 januari 2012)
|
Vervoerbewijs of plaatsbewijs?
Als een Nederlandse conducteur jou vraagt naar je plaatsbewijs, dan hoef je daar niet op te reageren.
Plaatsbewijzen bestaan hier niet, alleen vervoerbewijzen. Een treinkaartje geeft jou namelijk geen recht op een
plaats in de trein; je hebt alleen het recht om te worden vervoerd.
In buitenlandse treinen kun je nog wel een zitplaats reserveren. Voor bepaalde treinen is dat heel
verstandig of zelfs verplicht. In Duitsland koop je dan behalve je Fahrkarte (vervoerbewijs) ook een
Platzkarte (zitplaatsreservering). Een aardig voorval maakte ik mee tijdens een treinreis via
de Vogelfluglinie.
|
|
Samen moet het lukken. Door Ted Boeree. Uitgave door het Projectteam Sociale Veiligheid van NS Reizgers.
De eerste druk verscheen in 1994. Daarna verschenen verschillende herziene herdruk. Dit is de 6e druk uit 2000.
Ted Boeree is een conducteur die naar aanleiding van hem overkomen agressie - hij is bijna doodgeslagen terwijl
vier machinisten werkeloos toekeken - betrokken is geraakt bij initiatieven om agressie en onveiligheid terug
te dringen. Een daarvan is het Luisteris-programma, waarin conducteurs scholen en internaten bezoeken om het onderwerp
agressie ter sprake te brengen. Hierbij wordt ook de korte film "Smakeloos" vertoond. In dit boek staan veel trieste
maar ook positieve verhalen. Daaronder ook verhalen die leerzaam kunnen zijn voor NS-personeel dat zich niet handig
ten opzichte van het publiek gedraagt.
|
|
|
|
"Ik ben de groep." Cd met muziek uit de film "Smakeloos" en het nummer "Ik ben de groep" van
Henny Vrienten. NS Reizgers, 1997.
|
|
|
|
Deze trein rijdt niet verder... Het leven van een Hoofdconducteur bij NS. Door Ernest H.O. van
Loon. Tweede gewijzigde druk, 2007. ISBN 9789085702023. Uitgegeven in eigen beheer. Met cd "Zinloos" van
Lange Frans en Baas B. Zie ook www.ovpersoneel.nl.
Ernest van Loon over zijn boek: "Tijdens je werk als Hoofdconducteur kun je in situaties terecht
komen waar je niet om gevraagd hebt, maar die je door andere mensen worden aangedaan. En die een spoor
in je leven achterlaten. In dit boekje gaat u met mij mee op de trein en beleeft u enigszins een beetje met mij
mee wat ik de afgelopen 3 jaar onder andere beleefd heb. Van leuke momenten tot spannende en angstige
momenten. Welkom aan boord, ik wens u een prettige reis."
Een indrukwekkend boek, waar ik graag met enkele foto's uit mijn archief aan heb meegewerkt.
|
|
|